melodi72

Yıllardır dillerde bir RAM kelimesi süre geliyordur ki sormayın. Bilgisayara şu kadar RAM al makinen hızlansın, senin makine DDR2 desteklemiyor abi sen DDR al ama 400 mhz lik olsun yoksa çalışmaz, falan.. Ne yalan söyleyim ben bu muhabbetlerle büyüdüm. Ama gözlemlediğim kadarıyla RAM nedir ve o ibareler ne işe yarar kimsenin bildiği yok. Özellikle bunu babamın makinesine RAM alacağımız sırada iyice bir irdeledim.

"Baba senin makineye bir tane RAM alalım DDR-333 lük, şu windows biraz hızlansın!! vallahi makinen benim ruhuma afakanlar bastırıyor..." dediğimde babamdan gelen cevap gayet normaldi "DDR-333 ne?"

Şimdi adam RAM ne biliyor, ne işe yararda biliyor ama devamlı gelişen teknolojide bu ibareler ne işe yariyor bilmiyor. Peki bilmesi gerekiyor mu? Yani bir kullanıcı olarak bilmeside gerekmiyor aslında. Ama bu işe yeni başlayan arkadaşlar veya yıllardır bilipte ne olduğunu bilmeyenler için bu yazı gerçekten faydalı olacak diye düşünüyorum!


DRAM Nedir?

DRAM ın açılımı "Dynamic Random Access Memory" dir. Türkçe açıklamasına gerek yok bence.

RAM aslında DRAM ın en genel bilinen ismidir. Örneğin birisi "bir gigabyte RAM" dediğinde, bu RAM dediği şey aslında DRAM dır. Yani kafanız karışmasın, demek istediğim yukarıda bahsettiğim RAM aslında DRAM dır. Neyse tamam okumaya devam edin ne dediğimi anlayacaksınız

SRAM Nedir?

SRAM ın açılımı "Statik RAM" dır. Bu SRAM denilen şey işlemcilerde CACHE diye çağırdıkları hafıza tipine denk gelmektedir. L2 cache buna bir örnektir. Bu tip ramlar DRAM a göre çok daha hızlı çalışırlar ama kullanım alanları sınırlıdır.

SRAM ın çeşitleri vardır.

Asynchronous Static RAM
Synchronous Burst Statik RAM
Pipeline Burst Static RAM

NVRAM Nedir?

NVRAM ın açılımı "Non-Volatile Random Access Memory" dir. Yani bu RAM lar şu elektronikcilerden veya bilgisayarcılardan aldığınız Flash Bellekler de kullanılan RAM lardır. Bu tip RAM lara veriler yazıldıktan sonra elektrik kesilse bile veriler kaybolmaz.

SDRAM Nedir?

SDRAM ın açılımı "Synchronous Dynamic RAM" dır. Yani aslında DRAM ın bir türevidir. Özelliği makinenizin işlemcisinin çalışma hızına göre kendini senkron çalıştırabilmesidir. Aynı zamanda işlemcinin veri birikimi için veri yolundan işlemcinin oku ve yaz komutlarınada karşılık verebilir. Yani anlayacağınız işlemcinin komut hafızası doldumu SDRAM dan yardım alabiliyor. Bu da işlemcinin iş kuyruğunu uzatmasına yardımcı oluyor demek.

SDRAM ın bir çok türevi vardır. Birazdan sizlere bunlardan bahsedecegim.

SDR SDRAM Nedir?

SDR SDRAM ın açılımı "Single Data Rate SDRAM" dir. Yani aslında daha demin bahsettiğimiz SDRAM ın orjinal ve uzun ismi bu oluyor.

DDR SDRAM Nedir?

DDR SDRAM in açılımı "Double Data Rate SDRAM" dir. Yani veri transfer hızı geliştirilmiş ve veri yolu genişliği ikiye katlanmış olan modifiyeli SDRAM dir. Bir nevi Turbo takviyeli Peugeut 306 gibi birsey yani

DDR2 SDRAM Nedir?

Bu DDR SDRAM lerin 2. nesil ürünüdür. DDR SDRAM lerden biraz daha farklı bir sinyal yapısına ve daha az elektrik tüketimine sahip bir mühendisliği vardır. Tabii farklı sinyal yapısı ürünüde farklı kılmış ve ana kart ile olan baglantı ayaklarında bir artışa neden olmuştur. Buda Normalde DDR SDRAM lerde olan 184 pin ayak sayısını 240 a yükseltmiştir. Daha az elektrik tüketiminden kastımızda 2.5V luk gerilim çekimini 1.8V a düşürülmüş olmasıdır. Bu gözde fazla bir fark degil gibi gözüksede, RAM ın çalışma performansını dogrudan etkileyen çok büyük bir farktır. Ayrıca daha az voltaj daha soğuk çalışabilme demektir.


DDR3 SDRAM Nedir?

DDR3 SDRAM de DDR SDRAM in 3. nesil ürünüdür. Bunlarda Osmanlılarda olduğu gibi bir saltanat takibi söz konusu anlayacağınız. DDR3 SDRAM in bir önceki nesilden farkı, daha fazla veri genişliği kullanabiliyor olması, 90mm üretim teknolojisinden dolayı daha az elektrik tüketiyor olması ve işlem tampon bölgesinin ikiye katlanması sonucu daha hızlı reaksiyon sürelerine sahip olmasıdır. Daha az elektrik tüketiyor dedik yaa, işte bir önceki nesiller 1.8V elektrik ihtiyacı vardır, bu nesil 1.5V a fit oluyorlar. Haliyle daha az ısınıyorlar. Şimdi aklınızda bir soru olacak olması lazım bence Bu adamlar daha az voltaj ile ne yapmaya çalışıyorlar?? Amaç enerji sarfiyatını azaltarak, özellikle notebooklardaki pil ömrünü uzatmaktır. Tabii başka nedenlerde var sadece bu değil... Onlara burada girecek olursak ipin ucu kaçar, o yüzden bu konuda başka bir makaleye artık

RDRAM Nedir?

Yakın zaman önce bir RDRAM vardı hatırlar mısınız bilmiyorum... Benim halen kullanmakta olduğum bir RDRAM li makinem vardır. Teknoloji itibari ile yenidir aslında fazla uzak bir zaman değil, ama fazla kabul görmedi nedendir bilinmez. RDRAM in açılımı "Rambus DRAM" dır. Rambus adında bir firmanın ürettiği bir DRAM tipidir. Zamanında bayağı bir sükse yapmıştı. Ozamanlar SDRAM lere toz yutturuyordur ne yalan soyleyim.

Bir çok teknik avantajı vardır RDRAM lerin. Bunlar;

Paket tabanlı komut protokolu
Komut veri akış yolu

Veri veri akış yolu

Düşük voltaj ihtiyacı
Yüksek ulaşabilir hızlar
Video RAM Nedir?

Video RAM, benim en başta bahsettiğim RAM ın Ekran kartlarında kullanılmış adıdır. Yani RAM aynı ram ama ekran kartına takınca adı değişmiş...

Flash Memory Nedir?

Flash Memory, elektrik olmadığında da verileri hafızasında tutabilen bir yapıya sahiptir. Aslında flash memory ler EPROM un bir çeşitidir. Tek fark bunlara veri yazımıda yapılabiliyor olmasıdır. EPROM ne midir? Bekleyin anlatacağım

SIMM Nedir?

SIMM in açılımı "Single In-line Memory Module" dür. Yani, elinize aldığınız bir RAM ın uzerinde gördüğünüz entegrelerinin(chiplerinin) montajının yapıldığı bakır plaketin adıdır. Bu SIMM in iki tipi vardır. Biri büyük, diğeri küçük. Büyük olanın 72-pin ayağı vardır. Küçük olanının 30-pin ayağı vardır. Büyük olanı 32 bit veri çalışma hızına sahiptir. Küçük olan 8 bit veri çalışma hızını...


DIMM Nedir?

DIMM in açılımı "Dual In-line Memory Module" dür. Yani SIMM in çalışma hızının 64-bit hale getirilmiş şeklidir. DIMM de toplam 72 bağlantı ayağı vardır. 36 sı bir tarafta, 36 sı diğer taraftadır.

SODIMM Nedir?

SODIMM in açılımı "Small Outline DIMM" dir. SODIMM ler notebooklarda kullanılmak için dizayn edilmiştir. DIMM ler ile aynı özelliklere sahip fakat boyut olarak daha küçüktürler.

Registered Memory [Buffered Memory] Nedir?

Register memory nin özelliği, hafızaya atılan verilerin yerlerinin tutulduğu bir index tablosunun hafızanın belli ve küçük bir kısmında tutularak adreslenmesi demektir. Bir çok kişi bu okuduğunu anlamamış olabilir... Önemlide değil zaten, bunu donanım mühendisleri ve low level programcıların bilmesi yeterli olacaktır. Yani kısaca soyle diyebiliriz. Hafızada tutulacak bilgilerin girişi için bir memur kapıda bekleyip gelenleri elindeki deftere kayıt ediyor cıkanları o defterden siliyor...

Bu tip hafızalar biraz yavas calısırlar diğerlerine göre. Çünkü bilgi istekleri once o az önce bahsettigim memurun defterinde kontrol edilir ve eğer varsa ilgili yere yönlendirilir. Eğer yoksa yok demektir.Bundan dolayı var olan verilere ulaşmak 2 arama operasyonu gerektirdiğinden biraz daha yavas işler... Bazı sistemler bu tip RAM ları zorunlu kılmıştır bazıları ise kullanmayı reddetmektedir. Ama son zamanlarda üretimde olan anakartların bir çoğu size bu ikisi arasında seçim şansı tanımaktadır.

Registered Memory ler sunucu tipli makinelerde kullanılması daha doğru olacaktır. Çünkü sunucu makineler bilginin doğruluğunu garanti etmek zorundadırlar. Ama evde kullanılan makinelerde örneğin oyun makinelerinde bu tip hafızanın kullanılması gereksiz performans kaybına neden olacaktır.

Registered Memory aynı zamanda Buffered Memory olarakta bilinmektedir.

Unregistered Memory [Unbuffered Memory] Nedir?

Unregistered Memory de yukarda anlattığım gibi bir ön kontrol yoktur. Hafızadan istekde bulunulduğunda veriyi kayıtlı tum verilerin içinde arar. Eger bilgi varsa vardır, yoksa yoktur

ECC Memory Nedir?

ECC Memory nin açılımı "Error-Correcting Code Memory" dir. Yani bu tip hafızalar oluşabilecek hafıza hatalarının bir kısmını kendi kendine düzeltebilecek bir yapıya sahiptirler. Bir ECC Memory 64-bit lik bir hafıza blogundaki bir hatayı düzeltebilir. Aslında 64-bit hafıza blogundaki bir çok hatayı bulabilir ama sadece 1 hatayı duzeltebilir.

Peki hafıza içinde hata nasıl oluşur? Biliyorsunuz ki bu chipler elektronik maddelerdir. Bir elektronik maddenin içindeki ayaklar elektrik akımı ile acılıp kapanır. Eğer ortamda fazlaca manyetik alan var ise bu ayakların acılıp kapanmasında yanlışlıklar olabilir. Böyle oluncada hafızada hata oluşur.

Bu manyetik alanlar;

Kozmik Işınlar
Alfa Işınları
Radyo Dalgaları
Statik Elektrik atlamaları
Enerji Sorunları
Makine içindeki donanımların oluşturabileceği bir aksaklık
Sistem çalışma saatinin yanlış ayarlanmış olması


CAS latency Nedir?

CAS Latency nin açılımı "Column Address Strobe Latency" dir. Yani DRAM hafıza içinde bulunan bilgiye ulaşabilmek için gerekli olan zaman döngüsüdür. Örneğin CAS3 tipli bir hafıza, hafızadaki bilgiye ulaşabilmek için 3 zaman döngüsüne ihtiyacı vardır. CAS2 de aynı işi halledebilmek için 2 zaman döngüsüne.

Peki bu zaman döngüsüde neyin nesi? Bu zaman döngüsü hafıza içindeki veriye ulaşmak için yapacağı işlemlerin sayısını belirtiyor desek yanlış dememiş oluruz herhalde. Söyle ki; CAS3 tipli bir DRAM hafızanın veriye ulaşmak için yapacağı işlemler sunlardır;

Hafızanın takıldığı anakart soketini bulmak.
Hafıza satırını ve sonucunda satır numarasını bulmak.
Hafıza sütununu ve sonucunda sütün numarasını bulmak.
Sonucunda elimize bir satır, bir sütun bilgisi geçmiş oluyor. Bu iki verinin kesiştiği yer verinin olduğu yerin göstericisidir.

Virtual Memory Nedir?

Virtual Memory makinenizde bulunan işletim sisteminin, bilgisayarınızın hafızasında yer kalmadığında sabit disk üzerinde bu RAM a ait olan verileri saklayacağı bir dosyayı oluşturması ve heran ulaşıma hazır tutması demektir.

Windows kullanıcıları bunu Page File veya Paging File adı ilede bilirler. Linux kullanıcıları için ise SWAP denilen partionın (sabit disk bölümünün) adıdır. Genelde bu ayarları işletim sistemi kurulurken, otomatik olarak sistem hafızanızın boyutuna göre otomatik ayarlanırlar. Ama daha sonrasında ekleyeceğiniz hafıza modülleri ile bu dosyaların boyutlarının büyütülmesi gerekebilir. İdeal bir Virtual Memory boyutu, makinenizde bulunan hafızanın 2 katı boyutunda olmalıdır. Örneğin makinenizde 2GB ram varsa bu dosyanın boyutu 4GB olmalıdır. Tabii istenirse bu işlem işletim sistemine bırakılarakta otomatikleştirilebilinir.

EPROM Nedir?

EPROM un açılımı "Erasable Programmable Read Only Memory" dir. Bu aslında RAM değildir. Bu ROM dur. Ama yukarılarda anlattığım hafıza tiplerinin içinde adı geçtiği için bu başlığada yer vermek istedir. Bu tip hafızalarda elektrik kesintisinde bilgi kaybolmaz, hafızanın içi temizlenip yeniden programlanabilir bir yapıya sahiptir. Ama sadece okunabilir şekilde çalışır. Yani dinamik bir yazma işlemi gerçekleştirilemez. Bu hafızanın mühendisi Dov Frohman dır. Kendisini şahsen tanımam ama yaptığı şeyle gurur duyuyordur büyük ihtimal. Makinelerimizde kullanılan anakartların BIOS denilen, yani Basic Input Output System, yani makinemizin açılması ve gerekli donanımları anakartın tanıması için kullanılan küçük yazılım, işte bu EPROM içinde tutulmaktadır. Bir EPROM veriyi 10 ile 20 yıl arası bir süre boyunca saklayabilir.

Makinemin Hafızasını Nasıl Yükseltmeliyim?

--------------------------------------------------------------------------------

Makinenizin hafızasını yükseltmek, en kolay performans kazanma yollarından birisidir. Ama bunun için dikkat edeceğiniz noktalar vardır. Öncelikle şu belirtmek istiyorum, okadar çok çeşitte hafıza var ki, insanın kafasının karışması gayet normal. Ben bile bazen RAM alırken meeleyecek seviyelere geliyorum. Buna ek olarak bu hafızaların performansı ve kaliteside üretici firmadan firmaya değişmektedir. Şimdi isim vermeyeceğim ama piyasada kalitesine ve hızına güvenen ve ayrıca ömür boyu garantiside veren bir kaç marka var.

Hafıza almadan önce bilgisayarınızın anakartının kitapcığına bakarak, anakartınızın ne tür hafıza tiplerine desek verdiğini bulmanız gerekmektedir. Örnegin; SDRAM isteyen bir alete DDR SDRAM takamazsınız. Ayrıca anakartın hafıza yuvaları belli bir hafıza büyüklügünden sonra ki hafızaları görmeyebilir yada bilgisayarınız açılırken kilitlenebilir. Örneğin; makinenizin bir hafıza yuvası 256MB ye kadar hafıza tanıyabiliyor. Siz gidipte bu yuvaya 512MB lik hafıza takarsanız, o hafızanın geri kalan 256MB lik kısmı ya görünmez yada makineniz ilk açılışta kilitlenir. Ayrıca Anakartın kaldırabileceği maksimum hafıza toplamı vardır. Örneğin toplam hafızası 1GB olan bir makinede 4 tane hafıza yuvası varsa size bu her yuvaya 512MB lik hafıza takıpta 2GB olarak çalıştıramazsınız makineyi. Şöyleki; bazı anakartların her bir hafıza yuvası 512MB lik hafıza modülü destekler ama toplamda 512 maksimum toplam hafızayı geçmesinede izin vermez... Komik ama bu iş boyle Hatta marka model vererek durumu ispat edebilirim çünkü başıma geldi. (Asus TUSL2-C, 3 Hafıza yuvası var her biri 512 MB hafıza modülü destekliyor ama toplamda 512MB den fazla hafıza kullanamiyorsunuz.)

__________________